فردوس الحكمة : إن العينين سراجا البدن « 1 » ، - يعنى : دو چشم دو چراغ بدن‌اند - و بواسطه شرافتى كه چشم را است ايزد تعالى مقر و جايگاه آن را در بالاى اندام انسان قرار داد تا بر اطراف و اكنافش مشرف باشد و درست ديده‌بانى كند و انسان را از سقوط در مغاكها و وقوع در پرتگاهها و مانند آنها حفظ نمايد و از عثور بر شجر و حجر و برخورد بر اين و آن باز دارد و نيز او را در محفظه‌اى چند مقرر داشت كه از آفات وقايع و حوادث محفوظ بماند و غشاء مقله را بسان شيشه‌اى كه بر روى جعبه ساعت تعبيه كنند محيط گردانيده و ابروان را حافظ و جفنين - يعنى دو پلك - را به جهت آن حاجب قرار داد كه همچو سرپوش در فوق و تحت مقله قرار گرفته‌اند تا در زمان حاجت باز و در غير ضرورت و لزوم بسته گشته چشم را از عاهات و عوارض و آسيبها مصون دارند همچنين چشم پزشك بايد كسى باشد كه به قاعده علم تشريح از تركيب اعصاب و عضلات و ترتيب اغشيه و رطوبات و طبقات آنها به خوبى بصيرت داشته باشد تا بداند علت ساريه عضو در كدامين جزء است و باعث حدوث و موجب زوال اين چيست كه طريقه ازالت علت و اعادت صحت را دريابد و متصدى معالجه آن عضو شريف گردد و گرنه آيه لَطَمَسْنا عَلى أَعْيُنِهِمْ « 2 » را بر بيمار بيچاره بايد تلاوت كرد . على بن عيسى كحال چشم پزشكى چيره‌دست و چشم‌گير بوده است وى از دانشمندان بنام معاصر شيخ رئيس ابو على سينا بوده است بلكه بيست و هفت سال پيش از وفات شيخ وفات كرده است . كتاب بسيار گرانقدرش به نام تذكرة الكحّالين موضوع آن چشم است و مسائل آن وصف چشم و بحث از عوارض و علاج آنست .

--> ( 1 ) . فردوس الحكمة فى الطب ، تأليف ابى الحسن على بن سهل بن ربن الطبرى ، ص 159 ، ط برلين . ( 2 ) . يس / 67 .